Kendi yazılım ekibimizi mi kuralım, dışarıdan mı aldıralım? Maliyet, hız ve bilginin nerede kalacağı

Bu sorunun şirket düzeyinde tek bir cevabı yok; karar iş yeteneği bazında verilir. Sizi rakibinizden ayıran, sık değişen ve alan bilgisi isteyen işler içeride durmalı. Tanımı net, sınırı belli, süresi geçici ya da yılda birkaç hafta ihtiyaç duyulan uzmanlık isteyen işler dışarıda hem daha ucuza hem daha hızlı çıkar. Pratikte şirketlerin çoğu ikisini birlikte yürütür ve yanlış olan da genelde model seçimi değil, yanlış işin yanlış tarafa verilmesidir.

Soru "hangi ekip" değil, "hangi iş"

Geoffrey Moore'un core/context ayrımı bu kararı sadeleştiriyor. Core, müşterinin size para ödemesinin sebebi olan, farklılaşmayı yaratan iştir. Context ise yapılması zorunlu ama kimsenin sizi onun için seçmediği iştir. İkisi de önemlidir, ikisi de bozulursa canınızı yakar, ama aynı yerde durmaları gerekmez.

Diyelim ki kampanya ve fiyatlandırma kurallarıyla rekabet eden bir perakendecisiniz. Fiyat motoru core'dur: kural haftada birkaç kez değişir, değişikliği isteyen kişi yan masada oturur ve iki gün gecikme cirodan görülür. Aynı şirkette e-fatura entegrasyonu, ödeme sağlayıcı bağlantısı ya da mobil uygulamanın mağaza yayın süreci context'tir. Gereksinimi bir kez doğru yazarsınız, standarda uyar, altı ayda bir dokunulur.

Aynı işin sınıfı zamanla değişebilir. Bugün farklılaştırıcı olan bir özellik üç yıl sonra piyasada standart hâle gelir ve içeride tutmanın anlamı kalmaz. Listeyi yılda bir gözden geçirin.

İçeride ekibin gerçek maliyeti

Brüt maaş, maliyetin görünen ve en küçük parçası. 2026'da işveren tarafında SGK primi ve işsizlik sigortası işveren payı brüt ücretin üzerine ekleniyor; toplam işveren payı yüzde 23,75 seviyesinde. Ocak 2026'da yürürlüğe giren düzenlemeyle malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası işveren payı bir puan arttı, imalat dışı işletmelere uygulanan beş puanlık indirimin karşılığı olan destek ise dört puandan iki puana indi. Yazılım şirketleri imalat dışı tarafta olduğu için bu değişiklik doğrudan bordroya yansıyor.

Üstüne bordroda görünmeyen karşılıklar geliyor: her tam yıl için otuz günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı yükümlülüğü, ihbar süreleri, kullanılmayan yıllık izin bakiyesi. Bunlar ayda ödenmediği için bütçede unutuluyor, çıkış anında tek kalemde önünüze geliyor.

Sonra işe alım süresi var. Workable'ın kendi platform verisine göre bilişim ve yazılım geliştirme rollerinde ilan açıldıktan teklifin kabul edilmesine kadar geçen süre küresel ortalamada 68 gün, Avrupa'da 85 gün. Aday süreci başladıktan sonraki kısım yaklaşık 33 gün, yani beklemenin büyük bölümü doğru adayı bulmaya gidiyor. Bu süre boyunca iş durmuyor, sadece birikiyor.

Bir de şu var: bir geliştirici bir ekip değildir. Kodu gözden geçirecek ikinci bir kişi, yayına alma hattını kuracak biri, arayüzü tasarlayacak biri ve kabul testini yapacak biri olmadan tek kişilik kadro üç ay sonra tek kişilik bağımlılığa dönüşür. Kodu bilen tek kişi ayrıldığında ne olduğunu ayrıca yazmıştık. İçeride ekip kurma kararı pratikte iki üç kişilik bir çekirdeğin kararıdır, bir kişinin değil.

Dış kaynağın faturada görünmeyen kalemleri

Tedarikçi teklifinde saat ücreti ya da proje bedeli net yazar. Yazmayan kalemler şunlar: işi anlatacak dokümanı hazırlama eforu, tedarikçinin sizin iş alanınızı öğrenmesi için geçen ilk birkaç hafta, sizin tarafınızda biriken karar kuyruğu, tedarikçi yönetimine giden yönetici zamanı ve sözleşme bittiğinde devir maliyeti.

Bunlardan en çok hafife alınanı karar kuyruğu. Dış ekip sizin cevabınızı beklerken de çalışmıyor ve genelde bekliyor. Teslim süresi uzadığında sebep çoğu zaman tedarikçinin yavaşlığı değil, onay bekleyen sorular oluyor. Yazılım şartnamesini doğru yazmak ve haftada bir yerine günlük karar verebilen tek bir muhatap atamak, bu kalemin büyük kısmını sıfırlıyor.

İkinci sırada devir riski var. Kod deposu, bulut hesabı, alan adı kaydı ve uygulama mağazası hesapları tedarikçinin kimliği altındaysa çıkış maliyetiniz sözleşmede yazandan çok daha yüksek demektir. Kaynak kod mülkiyeti ve emanet ile firma değiştirirken devir teslim yazıları bu iki konuyu ayrıntılı ele alıyor.

Altı soruyla karar tablosu

Her yetenek satırı için şu altı soruyu cevaplayın. Üç ya da daha fazlası "içeride" diyorsa, o satırı dışarıya vermeyin.

1. Bu iş sizi rakibinizden ayırıyor mu, yoksa herkeste aynı mı çalışıyor?
2. Kurallar ne sıklıkla değişiyor? Haftada bir değişen iş kuralı dışarıda pahalıya çıkar.
3. İhtiyaç ne kadar sürecek? Altı aylık bir iş için kadro kurmak, beş yıllık bir iş için dışarıdan saat satın almak kadar hatalı.
4. İşi yazıya dökebiliyor musunuz? Net yazamadığınız iş, sabit fiyatlı sözleşmede de dış ekipte de sorun çıkarır. Sabit fiyat mı zaman-malzeme mi bu ayrımı açıyor.
5. Bu bilgi şirketten çıkarsa ne kaybedersiniz? Cevap "müşteriye söz verdiğimiz şeyi yapamayız" ise içeride tutun.
6. O yeteneği işe alıp elinizde tutabilir misiniz? Yılda birkaç hafta ihtiyaç duyulan sızma testi, SRE ya da veri mühendisliği uzmanlığı için tam zamanlı kadro hem pahalı hem tutması zor.

Üç model, üç farklı risk

Ekip takviyesinde dış geliştirici sizin ekibinizin içinde, sizin sürecinizle çalışır. Yönetim yükü sizde kalır, karşılığında bilgi de büyük ölçüde sizde birikir. Anahtar teslim projede sorumluluk tedarikçiye geçer, ama kapsam dışı her şey sözleşme konusu olur ve kabul ölçütlerini önceden yazmadıysanız pazarlık teslimde başlar. Üçüncü model, tedarikçinin uçtan uca bir ürün ekibi işletmesidir; hızlıdır, en yüksek bağımlılığı da bu üretir.

Kaçınılacak tek bir kalıp varsa o da şu: içeride hiçbir muhatabı olmayan tek bir dış geliştirici. Ne kod gözden geçirilir, ne kararlar kayda geçer, ne de bir gün gittiğinde geriye anlaşılır bir şey kalır. Bu kurulum ucuz görünür ve en pahalı sonucu üretir.

Karma model istisna değil, norm

Deloitte'un 500'den fazla yöneticiyle yaptığı 2024 Global Outsourcing Survey araştırmasında iki bulgu yan yana duruyor: yöneticilerin yüzde 70'i son beş yılda daha önce dışarıya verdiği kapsamın bir kısmını geri almış, buna rağmen yüzde 80'i üçüncü taraf hizmet yatırımını koruyacağını ya da artıracağını söylüyor. Yani içeri alma bir başarısızlık işareti değil, normal bir yaşam döngüsü adımı.

Bunu baştan varsayarsanız sözleşme de ona göre yazılır: dokümantasyon teslim şartı, hesap ve erişim sahipliği, çıkışta devir süresi ve devir sırasında verilecek destek. Bu maddeler ilişki iyiyken yazılır. İlişki bozulduktan sonra yazılamaz.

Dış kaynak kullansanız bile içeride kalması gerekenler

Ürün sahipliği ve kabul ölçütleri içeride durur. Yazılımın ne yapması gerektiğine karar veren kişi şirket içinde olmalı, yoksa tedarikçi hem işi yapıp hem kendi işini onaylar.

Mimari karar hakkı da içeride durur. Hangi dilin, hangi veritabanının, hangi bulut sağlayıcısının seçileceği on yıllık bir maliyet kararıdır ve o maliyeti tedarikçi değil siz ödersiniz. Teknoloji seçimi yazısı karar ölçütlerini sıralıyor.

Hesap ve erişim sahipliği üçüncü kalem, ve güvenlik tarafı tam burada başlıyor. Bulut hesabı, kod deposu, alan adı ve mağaza hesapları şirketinizin kurumsal kimliğiyle açılmalı; tedarikçi bu hesaplara paylaşılan bir kullanıcıyla değil isimli hesaplarla, yalnızca ihtiyaç duyduğu yetkiyle ve çok faktörlü doğrulamayla girmeli. Tedarikçi ekibinden biri ayrıldığında erişimin aynı gün kapandığını kimin kontrol ettiği yazılı olmalı. Veritabanı şifresini e-posta ya da mesajlaşma uygulamasıyla göndermek yerine bir sır yöneticisi kullanın; sır yönetimi ve yetkilendirme modeli yazıları pratik kurulumu anlatıyor. Bu dört kalem elinizdeyse tedarikçi değiştirmek bir haftalık iştir, değilse bir projedir.

Türkiye tarafında iki kalem

İçeride ekip kurmayı düşünüyorsanız teknoloji geliştirme bölgesi seçeneğini hesaba katın. 4691 sayılı kanunun geçici 2. maddesi kapsamında bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazançlar 31 Aralık 2028'e kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisna. Bölgede çalışan yazılım ve Ar-Ge personeli için ücret istisnası ve SGK işveren payının bir kısmının devlet tarafından karşılanması gibi destekler de var. Şartları ve bölge dışında geçirilebilecek çalışma süresine ilişkin sınırları mali müşavirinizle netleştirin, bu ayrıntılar dönem dönem değişiyor.

İkinci kalem teklif karşılaştırmasıyla ilgili. İçeride maliyet bordroda, dışarıda faturada görünür ve ikisi doğrudan karşılaştırılabilir kalemler değildir. Aynı tabloya koymadan önce dış tedarikçi tarafına sizin harcayacağınız analiz, kabul ve yönetim eforunu; içeride tarafına ise işe alım süresini, boşta geçen zamanı ve işveren yüklerini ekleyin.

Üç yıllık iki senaryo yazın

Kararı hissiyatla değil iki basit tabloyla verin. İçeride senaryosu: kişi sayısı çarpı brüt maaş çarpı işveren yükü, artı kıdem karşılığı, artı işe alım süresi boyunca ertelenen işin maliyeti, artı ekipman, lisans ve bulut, artı yöneticinin zamanı. Dışarıda senaryosu: sözleşme bedeli, artı sizin tarafınızdaki analiz ve kabul eforu, artı geçiş ve devir maliyeti, artı yüzde 10 ile 20 arasında kapsam değişikliği payı.

İki toplam arasındaki fark yüzde 20'nin altındaysa kararı maliyetle vermeyin. O aralıkta belirleyici olan şey kontrol, hız ve bilginin nerede biriktiğidir. Fark yüzde 20'nin üstündeyse de sayının nereden geldiğini bir kez daha kontrol edin; genelde işe alım süresi ya da kapsam değişikliği payı eksik girilmiştir.

Bu ay sığan üç adım

Bir: bir sayfaya 10 ila 15 satırlık yetenek listesi çıkarın. Fiyatlandırma, entegrasyonlar, mobil uygulama, raporlama, altyapı, güvenlik izleme gibi. Her satırı core ya da context diye işaretleyin ve işaretlemede anlaşamadığınız satırları ayrı bir yere not edin; asıl tartışma orada.

İki: en üstteki üç satır için üç yıllık iki senaryoyu yazın. Tahmini rakam kullanmakta sakınca yok, önemli olan kalemlerin hepsinin tabloda olması.

Üç: hangi modeli seçerseniz seçin, hesap sahipliğini ve kabul ölçütlerini bu ay yazılı hâle getirin. Bu ikisi model seçiminden bağımsız olarak sizi korur.

Wedevit olarak bu kararı tarafsız veriyoruz ve bazı satırlar için cevabımız "bunu içeride yapın, biz kurulumunu yapalım ve ekibinizi eğitelim" oluyor. Tüm işlerimiz uzaktan yürür. Başlangıç sorusu şu: sizi rakibinizden ayıran yeteneği tek cümleyle yazabiliyor musunuz, ve o cümlenin kodu bugün kimin hesabında duruyor?